"Коми велӧдысь" ордйысьӧм йылысь.

      Ода-кора 4-5-ӧд лунъясӧ карын муніс «Коми велӧдысь» орйысьӧм. Меным тшӧтш мойвийис пырӧдчыны тайӧ конкурсас. Ог вермы ошйысьны, мый став менам петкӧдчӧмыс вӧлі лючки бур. Но кӧсъя висьтавны мӧдтор. Зал тыр вӧліны мича, сюсь, велӧдчӧм йӧз. И став дорас позис шыӧдчыны комиӧн! 

И ворсысьяс, и жюри, и гӧсьтъяс (унджыкыс), и журналистъяс сёрнитісны комиӧн. Весиг паськӧм примитысьяс шуисны «аттьӧ» да «аддзысьлытӧдз». Татшӧм ӧтувтчӧмас кыліс вын! Орйысьӧмыс муніс зэв кыпыда, тэрмасьтӧг, став дінас пыдди пуктӧмӧн. Кӧть и сьӧлӧм тіпкис аслам петкӧдчӧм водзын, но сё равно ме вӧлі гаж вылын, коми кывлӧн, коми войтырлӧн гаж вылын.

  Велӧдысьяс да кагульничаяс зілисны петкӧдлыны сямсӧ коми кывйӧ велӧдӧмын. И кутшӧм жӧ найӧ вӧліны енбиаӧсь, мичаӧсь, авъяӧсь! Тайӧ лунъяслӧн медшӧр могыс дерт эз вӧв ордйысьӧм. И велӧдысьяслӧн петкӧдчӧмъяс, и жюрилӧн донъялӧм, и козинъясӧн аттьӧалӧм  — ставыс тайӧ ышӧдіс водзӧ сибӧдчыны чужан  кывным дінӧ, бурджыка тӧдмавны Коми мунымӧс да нуӧдны аскӧдным челядьӧс. Меным окота  висьтавны ыджыд аттьӧ ордйысьӧм лӧсьӧдысьяслы, нуӧдысьяслы татшӧм шоныд кыпыд аддзысьлӧмсьыс! 

Кӧрт Айка дорын гӧститӧм.

     Вежон сайын ме гӧститы Кӧрт Айка дорын, стӧчджыка-кӧ Кӧрткерӧсса музейын. Татчӧ чукӧртчылісны велӧдчысьяс- выльтор туялысьяс. Ми челядькӧд зэв долыда  видзӧдалім коми йӧзлӧн важся олӧмысь эмбурсӧ. Он кӧ аддзыв- он и гӧгӧрво, мый сійӧ зу да пеша, весиг чарла да печкан  бабъяслӧн абу нин.  Майбыр, ставсӧ тайӧс музейын позьӧ вӧрӧдыштны, весиг бергӧдлыштны киясын. 

     А шензьӧдіс орчча коми учительстволӧн кабинет. Тані сулаліс гӧрд пуысь пызан (эз жӧ эськӧ велӧдысьяслы сійӧ шедлы) да фисгармония. Татшӧм пельк да мича вӧчӧмтор! Чукӧртӧмаӧсь тайӧ дивӧсӧ Америкаын. А музейӧ веськалӧма Маджасянь, вӧвлӧм спецпоселенечьяслӧн поселокысь. Вот эськӧ тӧдмавны тайӧ историясӧ! Меддонаыс музейын коронационнӧй кружка. Челядь тайӧс ёна пыдди оз пуктыны. Бур, мый дозмукыс ыргӧнысь, эськӧ жугаліс нин!

   Челядь юксисны-висьтавлісны тӧдмалӧмторъясӧн. Найӧс тшӧтш  кывзіс да мыйкӧ гижалыштіс аслыс ыджыд арлыда сук синкымъяса мужичӧй. Менӧ неуна чуймӧдіс татшӧмторыс, ӧд ас му туялӧм йылысь тайӧ мортыслы позьӧ  некымын небӧг лӧсьӧдны! Орччӧн пукалысьнас вӧлі зэв пыдди пуктана морт Анатолий Смилингис. Нимыс рочӧдӧма. Налысь семьясӧ ыстылӧмаӧсь  Комиӧ война заводитчигӧн Литвасянь. Уджӧдӧмаӧсь вӧр заптӧмын Локчимлагын. Унаӧн сэні кувласисны, но Анатолислы везитӧма. Борти уналаын уджавлӧма. 40 во юрнуӧдіс Дом пионеровлысь уджсӧ.

     Уна вын пуктіс, медым эз вунны  мыжтӧг мыждӧмаяс: пукталісны вӧрса гуся гуалӧмъяс вылӧ крестъяс, пасъяс, кыпӧдісны документъяс. Сійӧс ми тӧдам, кыдзи ас му туялысьӧс да пӧсь сьӧлӧма мортӧс. ӧд тайӧ мужичӧйыслы 89 арӧс! Но сійӧ оз ланьтлы, век на корсьысьӧ да восьтӧ выльторъяс! И кӧсйӧ унджыклы висьтавны та йылысь: паныдасьлӧ йӧзкӧд, нуӧдӧ ассьыс блог, регыд на ме вӧзйысьы сы дорӧ ВК-ын… Кор ыджыдтор йылысь мӧвпалан- некор пӧрысьмыны да лябмыны. А ещӧ тайӧ мортыс велӧдлӧма коми кыв. Медводдза лыддьӧм коми небӧгыс - «Алӧй лента»… И бӧръявыв: кор Смилингис сёрмис пажын вылӧ верданінӧ, гӧтырыс шуис, мед ӧчередьтӧг босьтас. «Ме тадзи ог вермы»,- вӧлі воча…

        Татшӧм гӧститӧм…

Арся серъяс...

    Бӧрӧ колины гажа гожся лунъяс. Но и арлӧн эм сьӧлӧм мавтыштан здукъяс: долыд, кор ставыс быдмӧма  град вылын да меститӧма нин, любӧ гӧбӧчысь кыскыны да номсасьны заптысьӧмторъясӧн, кыпыда лолавсьӧ вӧрын  ыркыд сынӧднас, а  картупель керигӧн ки-кок кынмӧм бӧрти баня меддонанас лоӧ!  Да и рӧмъясыс арлӧн ньӧти абу жугыльӧсь! Арӧй — арӧй, ми тэкӧд ёртасям! 

Гожся туйяс: Кадам

     Таво гожӧм меным мойвиис аддзывны коми саридз – Кадам! Збыльысьсӧ тайӧ гӧгрӧс ыджыд ты Кулӧмдін районын. Но, кор друг вӧрысь петан сылӧн берег вылас – сьӧлӧмыд ыпмунлӧ помтӧм-дортӧм отсьыс, дерт жӧ, саридз! Небесаыс ньӧжйӧникӧн лэччӧ да вуджӧ ваӧ. И сэтшӧм уна сынӧдыс да ваыс, мый асьтӧ кылан ичӧтик вошӧм бобулӧн…

      Тані ставсӧ дасьтӧма шойччӧм вылӧ: керкаяс, бипур места, пывсян. Весиг позьӧ пыж вывсянь чери кыйны. И меным шеді дас кымын ёкыш!  Черисӧ  тшынӧдӧм бӧрын ок и чӧсмасим  наӧн!

        Керкаяс сулалӧны пожӧмъяс костын, а  кык воськов сайын  вӧрыс нюраинын нин. Чӧдйыс да мырпомыс ачыс вӧзйысьӧ оз кӧ корзинаӧ, кӧть китырад да вомад.

        

        Кадамлӧн ваыс зэв сӧдз, да и берегыс лӧсялӧ  ваын бузӧдчыны радейтысьяслы. Но, вӧлӧмкӧ, медся уна окотитысьыс  татчӧ волыны -  лымъя кадӧ. Тӧвся  мич да йи улысь чери кыйӧм карса олысьяслы быттьӧ мойд!

         Менӧ тшӧтш  кыскӧ ас дінас коми саридз. Но оз чери кыйӧмнас, лӧньлуннас, ном абутӧмнас, а шензьӧдана мичнас. Ме сэки пукся пирс вылас, мед гӧгӧрбок вӧлі сӧмын ва да енэж. Кута мӧвпавны сы йылысь,  мый колӧ   мортлы, мед лоны  шудаӧн, вермас-ӧ коми морт лоны шуданас вӧрын да ваын уявтӧг…  Аддзысьлытӧдз, Кадам!

Ельдӧг

   Важӧн эг солавлы ельдӧг. Водзын ичӧтдырйи арся кадӧ  тайӧ тшакыс вӧлі тыртӧма став гырысь дӧзмуксӧ  веранда вылын. Ельдӧгсӧ кӧтӧдісны куим лун, мамӧ вежлаліс васӧ. Сэсся солавліс ведраясӧ. А вотіс папӧ. Мунліс водз асывнас, а  воліс мудз, но долыд  пажын бӧрын. Нимкодьпырысь висьтавліс, мый муніс пыжӧн Уръёль ягӧдз, вуджис кык нюр, вӧльысь  воис ас местаӧдз. Вайліс чӧскыд дука тшаксӧ ыджыд нопйын да кӧрзинаын. Рытнас вина юыштліс ыджыд удж бӧрти…

   Таво зять миянӧс кутас чӧсмӧдлыны ельдӧгӧн – вотӧма кык ведра. Ыззьӧмӧн висьталіс, кыдзи воӧдчисны  Эжва мӧдлапӧлӧ да мотикъясӧн лэбыштісны Уръёль ягӧдз, нӧшта кык нюр вуджисны. Еджыд шляпаа тшакыс уна таво петӧма…

   Паськыд юӧн шлывгӧ водзӧ кадыс. Вӧр-валы ӧткодьӧсь и йӧз, и тшакъяс. Ставныс ас кадӧ чужӧны, ас кадӧ бырӧны…Татшӧм арся мӧвпъяс…

Гожся туйяс. Якша.

  Гожӧм помын тӧвзьылы Печора йывлань. «Тӧвзьылы» шуӧма гора. Бӧръя кызь километрсӧ  Якшаӧдз, гуранъяссӧ кытшлалӧмӧн, кыссим машинаӧн кык час. Туйинданыс вӧлі этша, да чайтім, мый ылӧджык нин воим. Гажӧдісны туйын шоръяслӧн  да ёльяслӧн  тешкодь нимъяс.

                                    

 А нимкодьӧдісны  зумыд, пемыд лыска сусъяс.  Найӧ ёна вежисны вӧрлысь серсӧ. Миладор муясын тайӧ пуыс ёнджыка мортӧн нин пуктӧма, вӧрын он пандав.  Печоракӧд паныдасим бӧръя шоныд гожся лунӧ,  лои пуктӧма личнӧй рекорд — удайтчис пыравны войвывса юлӧн  сӧстӧм ваясӧ моз тӧлысьлӧн 25-ӧд лунӧ! Вӧвлытӧмтор! Ачыс Печораыс зумышджык миян югыд да веж берега Эжваысь. Оз сӧмын галькиа берегнас  торъяв , но и пемыд ыджыд пуясӧн, кодъяс видзӧдчӧны ваӧ,  стрӧгджык ӧбичаӧн. Весиг быттьӧ енэжыс улынджык  тайӧ ю весьтас.

                                       

 Якшаын гӧститім лосеферма вылын. Чуймышталі, мый татшӧм матысянь позьӧ аддзыны миян вӧрса красавечьясӧс, да,  мый оз повны миянысь. Олім гӧстьяслы дасьтӧм мичаник керкаын. Медъёна шензи асывнас, кор восьті занавес да аддзи дышиника   шлывъялысь ай-йӧраӧс, а мӧд ӧшиньӧд кыйӧді йӧрапиянӧс.

                                        

 Найӧс чужӧмсяньыс  сразу торйӧдӧны мамъяссьыс.  Йӧрапиян  жмитчӧны ӧтлан, сёян кад кежлӧ ставӧн чукӧртчӧны  калитка дорӧ. Та вӧсна дзӧлюкъясӧс вӧлі неуна жаль. Велавсьӧма аддзыны ризъялысь чань-куканьясӧс мамъясыскӧд, а тані ӧтнаныс. Муспозъясӧс  малалыштім гӧрба ныръясӧдыс.

                                         

                                         

 Видзӧны фермаын ёнджыкасӧ   том йӧраясӧс. Вывті дырасӧ,  буракӧ, оз удайтчы кутнысӧ. Вӧля вылас тайӧ пемӧсъясыс повтӧг матыстчӧны йӧз дорӧ да та вӧсна кокниа шедӧны кыйсьысьяслы. Тані гоститӧм бӧрын мужичӧйяс кӧсйысьӧны дугӧдчыны кыйны йӧраясӧс туй бокъясысь.

                                         

Гортсянь дзонь лун ковмис мунны Якшаӧдз. Мунім уна посни сикт да поселок пыр. Посёлокъясас жугыль босьтӧ. Синмӧ шыбитчӧ эновтӧмлуныс, идӧрттӧмыс. Сиктъясыс кыдзкӧ кутчысьӧныджык. Сэтчӧс йӧзыс велалӧмаӧсь ас вылӧ надейтчӧмӧн овны. Мунігмоз мӧвпалі: ыджыд жӧ миян Коминым, татшӧм ылын ӧта-мӧдсянь оланінъясыс, вӧр-ваыс шензьӧдӧ    озырлуннас  да мичлуннас. Сьӧлӧм вылын вӧлі нимкодь и ӧтпырйӧ жугыль: долыд выль инъяс аддзӧмысь, а майшӧдліс  ылысса посни оланінъяслӧн ковтӧмлуныс…  

                                         

Гожся туйяс. Вӧльдін.

     Таво гожӧмыс сэтшӧм лышкыд вӧлі, мый некутшӧм саридз оз ков. Со ме и кытшлалі Коми мунымӧс. Важӧн кӧсйи аддзывны  ыджыд батьлысь чужанінсӧ —Вӧльдін сикт. Быттьӧ абу и ылын, да некыдзи ог воӧдчы. Но тайӧ шуда луныс воис!

    Сиктыс тайӧ Эжва йылын, меститчӧма кыпыд  берег вылас. Унджыкыс важ керка. Но найӧ зумыдӧсь, оз шогӧдӧй. Пандасьлы кык збой коми анькӧд. Кыкнанныс Уляшеваяс. Найӧ туялӧны ас мулысь история. Полина Алексеевна весиг лэдзӧма сборник сиктса йӧз йылысь, кодъяс дорйисны Чужан му Ыджыд тышын.

На пиын и менам ыджыд бать — Уляшев Павел Митрофанович. Муніс фронт вылӧ война заводитчигӧн, воис во мысти ранитчӧм бӧрти. Врачьяс эськӧ тшктылӧмась лэчитчыны, да  ӧткажитчӧма — челядь пӧ тшыглы куласны. Кӧрторъясыс мышсьыс ёна висьӧмӧн петавлӧмаӧсь. Куліс регыд Ыджыд вермӧм бӧрти. Аттьӧ тэныд, ыджыд бать, тайӧ гажа лунсьыс, миян шуда олӧмысь!

                     

Ыджыд батьлӧн чужан сиктӧ волӧмысь  вӧлі кыпыд лов вылын. Сиктын олӧны зіль йӧз. Кутӧны  керка-овмӧс, быдтӧны челядьӧс.  Ов да дзоридзав,  эжвайывса ичӧт Вӧльдін!

Кокни-ӧ лоны велӧдысьӧн?

     ӧтчыд вонас миян школаын  гырысь класса велӧдчысьяс вермӧны пыравлыны учитель куӧ- нуӧдны на пыдди урокъяс. Унаӧн виччысьӧны тайӧ лунсӧ. Но менӧ чуймӧдіс ӧти зонка. Торыт на сійӧ чивъяліс-котраліс менам вильышпозъяскӧд колидоръясті, весиг ӧлӧдны ковмис. А талун вӧзйысьӧ урок нуӧдны. Юала:
-Кывзысясны тэнсьыд?
-Мыйла оз. А оз -кӧ колидорӧ вӧтла.
-Вӧтлыны оз позь.
-Сідзтӧ "2" пукта.
-Тшӧтш жӧ абу правильнӧ.
-Горзышта.
-Татшӧмыд некытчӧ оз туй.
-Мый нӧ сэсся ті, учительяс, вӧчанныд татшӧминад?
-ӧти-кӧ, коридорын ӧтлан огӧ котралӧй, мӧд-кӧ, сідзи уроксӧ заводитны, мед телепит вӧлі выльторсӧ тӧдмавны....
-тайӧ сьӧкыдджык, -ышловзис менам "практикантӧй"...
     А меным уси дум вылӧ ӧти "воспитательнӧй метод". Локтіс менам уджъёртӧй удж вылӧ зэв мича югыд платтьӧӧн, джуджыд каблука туплиӧн. "Кутшӧм талун праздник?"-юала. Зэв пӧ шогмытӧма кутіс овны менам ӧти зонка, а регыд сылӧн нимлун матыстчӧ. Шуӧма сылы: "Кутан кӧ  лёка овны- нимлунтӧ ог сёйӧй, а бура кӧ олан- медмича платтьӧнас локта да и чайтӧ юам." Со талун нимлуныс воис...

Нӧвик грезд.

                                                                       

      Нӧвик грезд - татчӧ 300 во сайын кымын овмӧдчылӧма Королёв. Сідзкӧ став Королёвыс татысь петӧм рӧд. Гажа мича местаӧ стрӧитчылӧмаӧсь. Водзын тані олӧмыс пуис. Йӧз уджалісны совхозын да сплавын, вӧдитісны гортгӧгӧрса овмӧс. Олісны ыджыд семьяясӧн тыр-бур олӧмӧн.                                                        
                                                                           

       Сэсся олӧм кутіс кусны. Мунісны медводз том йӧз. Сьӧрсьыныс сэсся и пӧрысьяссӧ босьтісны. Тӧвнас тані нёль керкаын и олӧны. Эновтӧм керкаяс зэв на зумыдӧсь. Гожӧмнас татчӧ волывлӧны гӧститны кӧзяеваясыс. Грездыс быттьӧ ланьтӧдчӧма да виччысьӧ, мый лоӧ водзӧ. Ӧні тані гажа: мича туруна керка йӧръяс, кокньыдика талялӧм трӧпаяс.                                                                            
                                                                           

           Шипера крышаа да кер стенма керкаяс ӧтсяма мичаӧсь да стрӧгӧсь. Быд кильчӧ быттьӧ корӧ ас дінас - пуксьыв! Бӧрыннас гӧгӧрвои - гежӧд керка йӧр потшӧма. Со и кыскӧны ас дорас кильчӧ посъяс. Важмӧм керкаясыс быттьӧ шӧйӧвошӧм пӧрысь йӧз: кузь нэм олӧма, кодлы ми ӧні колам?
                                                                             

   Мед эськӧ кутчысяс на грездыс, оз эновтны пӧль-пӧчлысь керкаяссӧ рӧдвужыс, вужыс тані...    

Вежа ыджыд мам

Менам мамлӧн ыджыд мам – Наталья Андреевна Лодыгина. Чужліс 1876 воын. Оліс Кулӧмдін районса Парч сиктын. Олӧмыс эз вӧв кокни. Но ме чайта, мый шуда мортӧн вӧлі.  Олісны верӧсыскӧд 70 во гӧгӧр, муніс мӧдар югыдас 93 арӧсын. Шань вӧлі да мелі. Та йылысь унаӧн висьталӧны. Олісны ас овмӧсӧн: мӧс да вӧв, му вӧдитӧм. Дедӧй прамӧй вӧралысьӧн вӧлӧма. Сьӧлатӧ да кӧчтӧ, уртӧ да низьтӧ, оштӧ некымынӧс вонас кыйлӧма. Весиг йӧратӧ, кӧть эськӧ вӧлӧм оз позь, да ӧд семьятӧ вердны коліс. Олісны гозъя Енмӧ эскӧмӧн. Наталья Андреевна эз тӧд грамота, но тӧдіс став вичкоса укладсӧ, праздникъяссӧ, молитваяссӧ. Сы дорӧ вайлывлісны челядьӧс креститны (сӧветскӧй кадӧ гусьӧн), а вичко праздникъяс дырйи волывлісны Енмӧс славитны. Сиктын эз вӧв вичкоыс, а Лодыгинъяслӧн керка водзас вӧлі сулалӧ крест. Сы гӧгӧр чукӧртчывлісны Енмӧ эскысьяс юрбитны. Керкаын Ен ӧбразыс куим стен тыр вӧлӧма. Бӧрти найӧс  сетӧмаӧсь музейӧ… Тайӧ вежа йӧзыслы  енэскысьяс вайлісны сьӧм, а Наталья Андреевна сэсся нуліс Сыктывкарӧ Кочпонса вичкоӧ.  Комиын тайӧ вӧлі ӧти уджалысь крам. Лодыгинъяслӧн нылыс Павла Петровна уджаліс учительӧн да сьӧкыд война бӧрся кадӧ сетлывліс пӧрысь гозъялы деньгасӧ нянь вылӧ. Но и тайӧ сьӧмыс муніс вичколы. Медся ёна менӧ шензьӧдӧ сійӧ, кыдзи менам бабӧй пӧрыся нэмас, лёка аддзӧмӧн (синмыс бердіс), петавліс туйӧ. Туйыс ёнджыкасӧ вӧлі пода. Парчсянь карӧдз матӧ 300 км. Сійӧ кадӧ тайӧ абу орччӧн. Аскӧдыс неуна сукар да Енмӧ да шань йӧзлы эскӧм. Збыль вежа морт вӧлӧма: деньгаӧн кузь туйӧ петны позьӧ повтӧг сэк, кор  тӧдан, мый Енкӧд ӧтув ставыс лоас бур… Меным вӧлі кык арӧс, кор муніс таладор югыдсьыс тайӧ ыджыд сьӧлӧма аньыс. Жаль, мый  эз удайччыв пукалыштны пидзӧс вылас….

Вильшасьӧм...

Сӧмын на заводитім велӧдчыны, а менам челядьпиянӧй бара на вильшасьӧмаӧсь…Урок бӧрти гажныс бырӧма да зэв сьӧлӧмсянь, кыла, ворсӧны каридорын. Сэсся пырис ме дінӧ 5 –ӧд классын велӧдчысь нывка, ыджыдіник тушаа, кыз кӧсаа. Синваыс доршасьӧ: «Накажитӧй первоклашкаястӧ, найӧ менӧ талялісны». Видзӧда, платтьӧыс весиг абу бусӧссьӧма, юрсиыс абу дзугсьӧма. «Найӧ ме кузя ветлӧдлісны!» Ме чуймышті, быттьӧ ставныс асывсяньыс ас вежӧрас вӧліны… Вӧлӧмкӧ, ыджыдджыкъясыс тшӧтш ворсны уськӧдчӧмаӧсь,сӧмын дзебсясьӧмысь. Кыз кӧсаа нывкаыд дзебсьӧма спортивнӧй мат улӧ, сійӧ буретш туплясис коридорын. «И найӧ ме кузя котралісны!» Юлюк тэрыба шуис: «Ме эг котрав.  Зина шуис, мый тайӧ из, со и вуджалім сы вомӧн…» Ме кӧсйи юавны менам «туристъяслысь», кодъяс найӧ- синтӧм гутъяс али слонопотамъяс? Но коридорын вӧлі нин лӧнь, мыжмӧм тэрыбкокъяс уйкнитӧмаӧсь гортас…

Мун сэтчӧ, ог тӧд кытчӧ...

Мун сэтчӧ, ог тӧд кытчӧ… Тадзи заводитчӧ уна мойд, но ми тӧдім, кытчӧ мунім. Сӧмын туйным миян вӧлі то вӧла-доддя бӧрти, то пон коктуйті. Мунім ми Навӧлӧк грездӧ. Медводз вӧрса туйӧд Эжваӧдз вовим, вуджим, сэсся кык верст керкаясӧдзыс  багыля туйӧдыс шлопсьӧдім. Рӧмдӧ нин вӧлі, чизыр тӧв вундіс чужӧм бан да шыльӧдіс кок туйяснымӧс… Навӧлӧк артмӧма некымын грездысь. Лыабӧжас ӧзйис кык пӧнар да Вӧлӧстяс ӧти. Кынмим, мудзыштім, ывла пемыдыс сукмис. Зэв вӧлі окота шонтысьыштны. Грездын олана керкаыс сӧмын вит. Медводдзаас тотшкӧдчим-некод эз восьт. Мӧдас ӧдзӧсыс вӧлі восьса, но кӧзяеваяс праздник бӧрти шойччисны-бӧр петім. Жугыль босьтіс. Коймӧд керка дінӧ эг сразу матыстчӧй- олана  абу? Олана! Тані вӧлі югыд, шоныд. Мелі кӧзяйкаяс лэптісны пызан вылӧ став сёянсӧ, мый вӧлі керкаын. Чайсӧ юим, но ёна сёйны эг лысьтӧй. Матысса магазинӧдз нёль верст собны. Тайӧ коймӧд керкаас гӧститӧмыс сетіс миян мойдлы шуда пом. Мойдъяс ӧд век бура помасьӧны! Шоналӧм бӧрти ми збойджыка  восьлалім  тӧдса нин туйӧд гортлань…

лышкыд сьӧлӧм

 Менам классын эм зэв вильыш детинка.  Лӧсьыдик тушаа, президентлӧн кодь костюма да галстука.  Асывсяньыс зэв чиннӧя  ветлӧдлӧ коридортi да кабалаторйӧ гижалӧ котралысьяссӧ (гижныс велалӧма), а лун помас чилзӧмӧн гӧняйтӧ школалӧн медпемыд  пельӧсъястi. Быд лун лоӧ видны.Тӧрыт на зэв чорыда шуалi  Тималы, меся кыдз нӧ ме тэнӧ шылада театрас  босьта? Янӧдан менӧ да и школанымӧс. А талун сӧмын локтi школаӧ, кыдзи уськӧдчис ме дiнӧ да сэтшӧм топыда сывъялiс, збой сьӧлӧмыс тiпкис кӧнкӧ кок вылын. Ме шӧйӧвоши – мыйысь меным вичмис тайӧ муслуныс ...Эк эськӧ,  верстьӧ йӧзлы кӧ татшӧм лышкыд сьӧлӧмыс – олӧмыс сэк вӧлi  ёна кокньыдджык да югыдджык…

Мыйла кӧдздӧдӧ

 Талун ми менам вильышпозъяскӧд гижим Тӧв Пӧльлы письмӧ. Сӧмын удитi висьтавны та йылысь, Зинуклӧн синъясыс ыпнитлiсны радлунӧн, а сэсся другӧн нормисны. Нывка повзьӧмкодь чужӧмӧн видзӧдлic ӧшиньӧ да вашкӧдiс: «Миянлы Тӧв Пӧльсяньыд воис нин письмӧыд, со и кӧдздӧдӧ…». Ывлаыс талун збыль кӧдздӧдiс да тырис  тӧвся мичнас. Ме чуймыштi: «Но –ко, висьтав!».  «Тӧв Пӧльыд гижис, кутан кӧ лёка овны школаад – козинтӧ эн виччысь, а ичӧт чойлы шуис, козиныд пӧ оз ло, кутан  кӧ дзӧля кага моз овны (нёль арӧса чойыс). А кутан кӧ низгыны- кынта…» Зина шогпырысь ышловзис да содтiс : «Со и кӧдздӧдӧ ывлаыс…»

эмӧсь абу феяяс

Войдорлун менам муспозъяс, первоклашка-нывкаяс, вензины пондiсны – эмӧсь-абу феяяс. Юлюк шуис: «Дерт эм! Кӧдiнӧ сэсся меным деньгасӧ пуктiс юрлӧс улӧ?» «Мамыд! Тайӧ подстава, - скӧр чужӧмӧн шуалiс Зина. Кор ме усьӧм пиньӧс сюйи подушка улӧ, то нинӧм асывнас эг аддзы! Сiдзтӧ абуӧсь феяясыд….» Юлюк эз сетчы: «Д-а-а, а занавесыс вӧрис, а бордъяслӧн шпорӧдчом шы кылiс…Менам мамуклӧн эм ли мый бордъясыс?» Но Зиналӧн чужӧмыс эз шаньмы. Ме неуна жугыльмы: ӧдйӧ жӧ мойдлы эскан кадсьыс челядьӧй петӧмаӧсь… «Но регыд локтас Кӧдзыд пӧль,» -  пӧся заводитiс шӧпкыны Зина. Синъясыс сылӧн гӧгрӧсмисны, а чужӧм вылас ӧзйис нюм. «И ме сылы гижи нин письмӧ!» Меным лои долыд- буди ставыс олӧмас мунӧ, кыдзи колӧ…И гусьӧникӧн завидьтi  менам шӧвктугъяслы…